ΠΟΙΟΣ ΕΛΕΓΧΕΙ ΤΟΝ ΝΟΥ ΣΟΥ; Η ΑΡΧΑΙΑ ΜΑΧΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΟΧΗ
Γράφει η Ζωή
LIFESTYLE & TRAVELSTORIES
Aπό την ινδική και γιογκική παράδοση και την εκπαίδευση του νου μέχρι το negativity bias, το ατελείωτο scrolling και τη σύγχρονη μάχη για τη συγκέντρωσή μας
Έχετε παρατηρήσει ποτέ πόσο εύκολα μπορεί μία αρνητική σκέψη να μας χαλάσει ολόκληρη τη μέρα;
Μπορεί να έχουν συμβεί δέκα όμορφα πράγματα, να έχουμε ακούσει καλά λόγια, να έχουμε περάσει όμορφα, και αρκεί ένα σχόλιο, μια άσχημη είδηση ή κάτι που μας φόβισε για να κολλήσει ο νους εκεί.
Και το περίεργο είναι ότι μπορεί να επιστρέφουμε σε αυτό ξανά και ξανά, ακόμη κι όταν ξέρουμε ότι δεν μας κάνει καλό.
Κάπως έτσι άρχισα να σκέφτομαι την ιδέα που κυκλοφορεί αρκετά τα τελευταία χρόνια: πόσες θετικές σκέψεις χρειάζονται για να αντισταθμίσουν μία αρνητική;
Θα συναντήσετε διάφορους αριθμούς. 3 προς 1, 7 προς 1, 11 προς 1, ακόμη και πολύ μεγαλύτερες αναλογίες.
Δεν υπάρχει όμως ένας επιστημονικά αποδεδειγμένος «μαγικός αριθμός» που να λέει ότι τόσες θετικές σκέψεις ακυρώνουν μία αρνητική.
Υπάρχει όμως κάτι πιο ενδιαφέρον.
Σε πολλές συνθήκες, ο ανθρώπινος νους φαίνεται να δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στις αρνητικές πληροφορίες. Στην ψυχολογία συναντάμε γι’ αυτό τον όρο negativity bias.
Ο ψυχολόγος Rick Hanson έχει χρησιμοποιήσει μια πολύ παραστατική μεταφορά: ότι ο εγκέφαλος μοιάζει με βέλκρο για τις αρνητικές εμπειρίες και με τεφλόν για τις θετικές.
Και αν το παρατηρήσουμε λίγο στην καθημερινότητά μας, μάλλον θα αναγνωρίσουμε κάτι από τον εαυτό μας σε αυτό.
Μπορεί μέσα σε μία μέρα δέκα άνθρωποι να μας πουν κάτι όμορφο και ένας να μας πει κάτι που μας πληγώνει.
Το βράδυ ποιο από όλα θυμόμαστε;
Πολλές φορές αυτό το ένα.
Μπορεί να έχουν συμβεί πέντε καλά πράγματα και ένα άσχημο, αλλά ο νους επιστρέφει πάλι εκεί. Το αναλύει, το ξαναφέρνει μπροστά μας, φτιάχνει συζητήσεις που δεν έγιναν ποτέ, απαντήσεις που θα θέλαμε να είχαμε δώσει, σενάρια για το τι μπορεί να σημαίνει.
Και από εδώ αρχίζει, για μένα, το πραγματικά ενδιαφέρον κομμάτι.
Γιατί αυτή η σύγχρονη συζήτηση γύρω από τον εγκέφαλο συναντά, με έναν παράξενο τρόπο, κάτι που διάφορες παλιές φιλοσοφικές και πνευματικές παραδόσεις έλεγαν εδώ και αιώνες για τον ανθρώπινο νου.
Στην ινδική και γιογκική παράδοση συναντάμε συχνά την ιδέα ότι ο νους είναι ανήσυχος, μεταβάλλεται συνεχώς και χρειάζεται εξάσκηση για να μην παρασύρεται από κάθε ερέθισμα.
Δεν είμαστε υποχρεωμένοι να ταυτιζόμαστε με κάθε σκέψη που εμφανίζεται ή με κάθε συναίσθημα που περνά από μέσα μας.
Η σκέψη εμφανίζεται και κάποια στιγμή φεύγει.
Το συναίσθημα έρχεται, αλλάζει, υποχωρεί.
Αυτό που σήμερα μας φαίνεται τεράστιο, μετά από έναν μήνα μπορεί να μην έχει την ίδια δύναμη επάνω μας.
Κι όμως, όταν βρισκόμαστε μέσα στη σκέψη ή στο συναίσθημα, τα βιώνουμε σαν να είναι ολόκληρη η πραγματικότητά μας.
Κάποιος δεν μας απάντησε όπως περιμέναμε και αρχίζει αμέσως ο νους.
Γιατί το είπε έτσι;
Γιατί δεν απάντησε;
Μήπως έκανα κάτι;
Μήπως άλλαξε κάτι;
Τι εννοούσε;
Και ξαφνικά ένα περιστατικό που κράτησε δύο λεπτά μπορεί να καταλάβει δύο ώρες από τη ζωή μας.
Αυτό ακριβώς προσπάθησαν να δουλέψουν πολλές από τις παλιές πρακτικές.
Όχι να σταματήσει ο άνθρωπος να σκέφτεται και φυσικά όχι να αναγκάζεται να σκέφτεται μόνο θετικά.
Αλλά να μπορεί να παρατηρεί τον νου χωρίς να ακολουθεί κάθε σκέψη που περνά από μέσα του.
Γι’ αυτό συναντάμε τόση έμφαση στη συγκέντρωση, στη σιωπή, στον διαλογισμό, στα mantra και στην αναπνοή.
Η συγκέντρωση δεν ήταν απλώς μια χρήσιμη ικανότητα. Ήταν μέρος της ίδιας της εσωτερικής άσκησης.
Και μετά κοιτάζουμε πώς ζούμε σήμερα.
Το κινητό βρίσκεται δίπλα μας σχεδόν από τη στιγμή που ανοίγουμε τα μάτια μας.
Πριν σηκωθούμε από το κρεβάτι μπορεί να έχουμε ήδη δει μηνύματα, emails, ειδήσεις, βίντεο, προβλήματα άλλων ανθρώπων και δεκάδες εικόνες από ζωές που δεν έχουν καμία σχέση με τη δική μας.
Ο νους δεν έχει προλάβει καν να ξυπνήσει και έχει ήδη γεμίσει.
Και δεν αφορά μόνο τους ενήλικες.
Βλέπουμε πλέον πολύ μικρά παιδιά να εξοικειώνονται με το scroll και το skip από πολύ μικρή ηλικία.
Και αυτό αξίζει πραγματικά να μας προβληματίσει.
Τι μαθαίνει ένας νους όταν συνηθίζει ότι κάθε λίγα δευτερόλεπτα πρέπει να εμφανίζεται κάτι καινούργιο;
Βαριέμαι, αλλάζω.
Δεν μου αρέσει, skip.
Υπάρχει λίγη σιωπή, πιάνω το κινητό.
Νιώθω κάτι δύσκολο, βρίσκω αμέσως κάτι που θα μου αποσπάσει την προσοχή.
Η επιστήμη ακόμη εξετάζει το πώς ακριβώς η συνεχής έκθεση σε γρήγορο και σύντομο ψηφιακό περιεχόμενο επηρεάζει την προσοχή μας. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η υπερβολική χρήση μπορεί να συνδέεται με δυσκολίες συγκέντρωσης, αλλά το ζήτημα είναι πιο σύνθετο από μια απλή σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Ανεξάρτητα όμως από αυτό, μπορούμε να παρατηρήσουμε κάτι στην καθημερινότητά μας.
Πόσο εύκολα μπορούμε πλέον να μείνουμε;
Να μείνουμε λίγο στη σιωπή.
Να διαβάσουμε κάτι χωρίς να κοιτάξουμε το κινητό πέντε φορές.
Να ακούσουμε πραγματικά έναν άνθρωπο.
Να κάνουμε μία δουλειά χωρίς να ανοίξουμε παράλληλα άλλα δέκα πράγματα.
Ακόμη και να καθίσουμε για λίγα λεπτά χωρίς να κάνουμε απολύτως τίποτα.
Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί δυσκολευόμαστε να συγκεντρωθούμε.
Γιατί ο νους τρέχει συνέχεια.
Γιατί ακόμη και όταν έχουμε χρόνο να ξεκουραστούμε, δυσκολευόμαστε πραγματικά να ησυχάσουμε.
Ίσως, λοιπόν, να έχει αξία να προστατεύσουμε λίγο περισσότερο κάποιες στιγμές της ημέρας μας.
Δεν χρειάζεται κάτι περίπλοκο.
Ούτε χρειάζεται όλοι να κάνουμε μία ώρα διαλογισμό κάθε πρωί.
Μερικά λεπτά χωρίς κινητό.
Λίγη σιωπή.
Μερικές συνειδητές αναπνοές.
Ένα mantra, αν αυτό ανήκει στην πρακτική μας.
Μια προσευχή.
Μια όμορφη σκέψη.
Να θυμηθούμε έναν άνθρωπο που αγαπάμε ή κάτι για το οποίο αισθανόμαστε ευγνωμοσύνη.
Και το ίδιο το βράδυ.
Έχει σημασία τι επιλέγουμε να αφήσουμε να απασχολήσει τον νου μας λίγο πριν κοιμηθούμε.
Αν το τελευταίο πράγμα κάθε βράδυ είναι ειδήσεις, προβλήματα, scrolling, συγκρίσεις και φόβος, ίσως αξίζει να αναρωτηθούμε αν αυτό είναι πράγματι το υλικό με το οποίο θέλουμε να κλείνουμε κάθε μέρα.
Δεν έχει τελικά τόση σημασία αν χρειάζονται τρεις, έντεκα ή εκατό θετικές σκέψεις απέναντι σε μία αρνητική.
Ο νους δεν λειτουργεί σαν λογιστήριο.
Περισσότερο με ενδιαφέρει κάτι άλλο.
Πού επιστρέφει συνέχεια η προσοχή μου;
Γιατί εκεί αρχίζει σιγά σιγά να πηγαίνει και η ζωή μου.
Δεν μπορούμε να ελέγξουμε κάθε σκέψη που θα εμφανιστεί.
Και δεν χρειάζεται.
Ούτε χρειάζεται να βαφτίζουμε τα πάντα θετικά.
Αν κάτι μας πονάει, μας πονάει.
Αν φοβόμαστε, φοβόμαστε.
Αν περνάμε μια δύσκολη περίοδο, δεν υπάρχει κανένας λόγος να προσποιούμαστε ότι όλα είναι υπέροχα.
Αυτό δεν είναι θετική σκέψη.
Είναι άρνηση.
Η εσωτερική εργασία είναι κάτι διαφορετικό.
Να μπορώ να αισθανθώ αυτό που αισθάνομαι χωρίς να χαθώ μέσα του.
Να έχω μια δύσκολη σκέψη χωρίς να της παραδώσω ολόκληρη τη μέρα μου.
Να παρατηρήσω τον φόβο χωρίς να αποφασίσω αμέσως ότι ο φόβος μου λέει την αλήθεια.
Αυτό θέλει εξάσκηση.
Όπως ακριβώς εξασκούμε το σώμα, μπορούμε να εξασκούμε και την προσοχή μας.
Και ίσως αυτό να είναι πολύ πιο κοντά σε αυτό που προσπαθούσαν να μας δείξουν οι παλιές παραδόσεις.
Δεν χρειάζεται να πολεμήσουμε τον νου μας.
Ούτε να εξαφανίσουμε τις αρνητικές σκέψεις.
Ο νους θα συνεχίσει να μιλάει.
Το θέμα είναι αν κάθε φορά που μιλάει, εμείς πρέπει και να τον ακολουθούμε.
Ζωή (Diya) – Αληθινή Ζωή
Κάθε άρθρο είναι μια ιδέα που αξίζει να ακουστεί.
Εδώ, οι λέξεις βρίσκουν τον σωστό τους χώρο
Πρόσθεσε μας στο inbox σου!
Κάνε εγγραφή στο Newletter μας & ενημερώσου για εμάς
Ενημερωθείτε για την πολιτική προσωπικών δεδομενων.