Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ

Ο ΠΟΛΙΤΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ Η ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΦΘΟΡΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ

Τέσσερα χρόνια έχουν συμπληρωθεί από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022. Το 2026 βρίσκει τη σύγκρουση σε πλήρη εξέλιξη, με χαρακτηριστικά πολέμου φθοράς και με ορίζοντα λήξης που παραμένει αβέβαιος. Οι μάχες συνεχίζονται σε περιοχές όπως το Ντονμπάς, η Ζαπορίζια και η Χερσώνα, ενώ η συνολική εικόνα αποτυπώνει μια σύγκρουση παρατεταμένη, δαπανηρή και στρατηγικά εξαντλητική και για τις δύο πλευρές.

Σύμφωνα με το Center for Strategic and International Studies (CSIS), οι συνολικές απώλειες είναι ιδιαίτερα βαριές. Οι ρωσικές απώλειες –νεκροί, τραυματίες και αγνοούμενοι– εκτιμώνται κοντά στο 1.200.000 από το 2022 έως σήμερα, ενώ οι ουκρανικές υπολογίζονται μεταξύ 500.000 και 600.000. Αν οι συγκρούσεις συνεχιστούν με την ίδια ένταση, οι αριθμοί αυτοί αναμένεται να αυξηθούν.

Η ΚΡΙΜΑΙΑ, ΤΟ ΝΤΟΝΜΠΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΦΗΓΗΜΑ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ

Η Μόσχα, υπό τον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, υποστηρίζει ότι η σύγκρουση σχετίζεται με την «προστασία» εδαφών που θεωρεί ιστορικά και πολιτισμικά ρωσικά. Στο επίκεντρο αυτής της αφήγησης βρίσκονται η Κριμαία και το Ντονμπάς.

Η προσάρτηση της Κριμαίας το 2014, έπειτα από δημοψήφισμα που πραγματοποιήθηκε σε καθεστώς στρατιωτικής παρουσίας, προκάλεσε διεθνή κατακραυγή. Το United Nations, με το ψήφισμα 68/262 της Γενικής Συνέλευσης, αναγνώρισε την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας, θεωρώντας την προσάρτηση άκυρη βάσει διεθνούς δικαίου.

Στο Ντονμπάς, οι φιλορωσικές διοικήσεις στο Ντονέτσκ και το Λουγκάνσκ, μετά τα γεγονότα του 2014, ανακήρυξαν «λαϊκές δημοκρατίες», τις οποίες η Ρωσία αναγνώρισε επισήμως λίγο πριν την εισβολή του 2022.

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΦΘΟΡΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΕΔΑΦΙΚΑ ΚΕΡΔΗ

Τα πρώτα στάδια της εισβολής χαρακτηρίστηκαν από ταχεία ρωσική προέλαση. Ωστόσο, η εικόνα άλλαξε δραστικά. Σύμφωνα με το CSIS, το 2024 η Ρωσία αύξησε τον έλεγχο ουκρανικών εδαφών κατά περίπου 0,6%, ενώ το 2025 κατά 0,8% — ποσοστά εξαιρετικά χαμηλά συγκριτικά με την αρχική φάση του πολέμου.

Σήμερα, η Ρωσία ελέγχει περίπου το 20% της ουκρανικής επικράτειας, συμπεριλαμβανομένης της Κριμαίας και σημαντικών τμημάτων του Ντονμπάς. Η Ουκρανία, αξιοποιώντας εγχώρια παραγωγή και δυτική στρατιωτική υποστήριξη, έχει επιβραδύνει σημαντικά τη ρωσική προέλαση και έχει ανακτήσει ορισμένες περιοχές.

Ο πόλεμος έχει μετατραπεί σε αγώνα αντοχής: λιγότερες θεαματικές κινήσεις, περισσότερη φθορά, διαρκής πίεση σε ανθρώπινο δυναμικό και πόρους.

Η ΡΩΣΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΠΟ ΠΙΕΣΗ

Οι κυρώσεις που επέβαλαν οι ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Ένωση λειτούργησαν αρχικά με καθυστέρηση. Στα πρώτα στάδια, η Ρωσία διατήρησε σχετική οικονομική σταθερότητα, ενισχυμένη από τις εξαγωγές ενέργειας και την αύξηση της αμυντικής παραγωγής.

Με την πάροδο του χρόνου όμως, η πίεση έγινε πιο αισθητή:

• Μείωση τιμών ενέργειας για διατήρηση αγορών

• Αύξηση φορολογικών συντελεστών

• Περικοπές κοινωνικών δαπανών

• Δημογραφική επιδείνωση

Παρά ταύτα, δεν διαφαίνεται κατάρρευση. Οι προβλέψεις για το 2026 κάνουν λόγο για αύξηση ΑΕΠ 1–2% και ανεργία κοντά στο 2–3%.

Σε στρατιωτικό επίπεδο, η Ρωσία συνεχίζει να χρησιμοποιεί μη επανδρωμένα αεροσκάφη τύπου Shahed και πυραύλους Kalibr, πλήττοντας ουκρανικές ενεργειακές και στρατιωτικές υποδομές, ενώ ενισχύει την αντιαεροπορική της άμυνα.

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΤΟΠΙΣΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ

Ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ έχει διατυπώσει σαφή κριτική προς τις ΗΠΑ, κατηγορώντας τες για κλιμάκωση μέσω νέων κυρώσεων και στρατιωτικής ενίσχυσης της Ουκρανίας.

Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν έχει υπογραμμίσει την ανάγκη διατήρησης διαύλων επικοινωνίας με τη Μόσχα, επισημαίνοντας τον κίνδυνο πλήρους ενεργειακής και στρατηγικής εξάρτησης της Ευρώπης από τις ΗΠΑ.

Παράλληλα, ο Γενικός Γραμματέας του NATO, Μαρκ Ρούττε, έχει δηλώσει ότι η στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία πρέπει να συνεχιστεί.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει σχέδιο σταδιακής ενσωμάτωσης της Ουκρανίας με ειδικό καθεστώς από το 2027, επιχειρώντας να σταθεροποιήσει τη χώρα πολιτικά και οικονομικά.

ΕΝΑ ΜΕΛΛΟΝ ΧΩΡΙΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΕΣ

Το 2026 βρίσκει τη Ρωσία λιγότερο επιθετική αλλά αποφασισμένη να διατηρήσει τα κεκτημένα. Η Ουκρανία παραμένει ανθεκτική, αλλά εξαρτώμενη από δυτική στήριξη. Η Δύση συνεχίζει να επενδύει στην αποδυνάμωση της Ρωσίας, όμως το ερώτημα παραμένει:

Τι θα σημάνει μια πιθανή ήττα ή απομόνωση της Ρωσίας για την Ευρώπη;

Η πλήρης απομάκρυνση της Μόσχας από τις ευρωπαϊκές αγορές θα μπορούσε να ενισχύσει τον ρόλο των ΗΠΑ ως βασικού προμηθευτή ενέργειας και εξοπλισμών. Ταυτόχρονα, η άνοδος της Κίνας και η ενίσχυση των BRICS μεταβάλλουν τη διεθνή ισορροπία ισχύος.

Η σχολή του πολιτικού Ρεαλισμού επισημαίνει ότι οι συμμαχίες είναι ρευστές και τα κράτη δρουν βάσει συμφερόντων — όχι συναισθημάτων ή ιδεολογικών προσδοκιών. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η υπερβολική βεβαιότητα είναι κακός σύμβουλος.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν είναι μόνο μια στρατιωτική σύγκρουση. Είναι ένα τεστ αντοχής για τις μεγάλες δυνάμεις, ένα πεδίο αναδιαμόρφωσης της παγκόσμιας ισορροπίας και μια υπενθύμιση ότι στη γεωπολιτική, τίποτα δεν μένει σταθερό για πολύ.